VATİKAN:
Hakkında binlerce makale yazılan, onlarca film yapılan, katolik
mezhebi vasıtasıyla milyonlarca inananı olan çok karışık bir örgütlenme. Gizemli yanı çok
fazla, gizli tarafları asırlardır korunmakta. Vatikan’ı salt gezmek ve
fotoğraflamak önemli ancak biraz kendine özgü yapısını da anlamakta fayda var.
Bu bağlamda, internetten derlediğimiz kısa ama faydalı bilgileri sizlerle
paylaşmak istedik:
· TANRI-KENT: Vatikan yeryüzündeki tek “Tanrı–Kenti ve Devleti”dir. Vatikan’dan başka
“Tanrı–Devleti” yani “Teokrasi” yoktur, fakat halen de kutsal sayılan bir çok
kent vardır. (Örneğin, Kudüs, Kom, Hinduların, Budistlerin ve Şintoistlerin
kutsal kentleri gibi)
· STATÜ: Vatikan’ın bugünkü statüsü 1870’de İtalya’da bulunan
Papa–Devletleri’nin, İtalyan Ulusal Birliği’nin kurulabilmesi amacıyla ilga
edilmeleriyle başlamış ve son hukuki şeklini Faşist Diktatör Mussolini ile
Vatikan’ın Dış İşleri Bakanı Kardinal Gaspari arasında 26 Ekim 1926’da imzalanan
“Concordat” (Mukavele) ile almıştır. Böylelikle Vatikan İtalya’da “devlet içinde
devlet” statüsü edinmiştir.
· ERİŞİM: Vatikan’a
tüm girişler Roma’nın sınırlarından yapılabilmektedir. Diğer bir deyişle
Vatikan, İtalya Devleti’nin tüm haklarından yararlanabilen fakat kendi bayrağına
ve egemenliğine sahip ayrı bir devlettir.
· TARİH: Vatikan
adı, ilginçtir ki, Hıristiyanlığın ilk 1350 yıllık döneminde hiç ağıza
alınmamıştır. Çünkü 1267’ye kadar böyle kutsal sayılmış bir yerleşim alanı
yoktu. O zamana kadar Papalar Vatikan’da değil Lateran diye bilinen yerleşim
alanında otururlardı. Papalar yaklaşık 1000 yıl buradan yönetmişlerdi Katolik
alemini. 14. Yüzyıl’da Papalar, Fransa’nın şimdi tiyatro şenlikleriyle tanınan
Avignon şehrinde yaşamaktaydılar. Bunlar Hıristiyanlığın en tartışmalı
Papalarıydılar. Fransa kralları tarafından korunan bu Papalar 13. Ve 14.
Yüzyıllara damgalarını vurmuşlardı. Papaların Vatikan’a geçişleri 1377 yılında,
Avignon’daki Papaların sultasının yıkılmasından sonra olmuştur. Bu nedenle
“Lateran Kilise Kararları” daima Vatikan kararlarına öncelik sağlamıştır.
Bugünkü Vatikan’ın tesisi sırasında da yine Lateran Sözleşmeleri (Treaties) rol
oynamıştır.
· MUHAFIZLAR
VE GİZLİLİK: Vatikan’ı İsviçreli Katolik askerler, geleneksel giysileri
içinde korumaktadırlar. Ünlü Devlet kuramcısı Makyavel, aynı zamanda “prens”
olan Papaların kendilerini paralı asker olan İsviçrelilere korutmasını sert bir
dille eleştirmişti. Ona göre bu paralı askerler, kendilerine daha fazla para
veren düşmanlara Papa’yı satabilirlerdi. Makyavel’in dediği doğruydu. Nitekim
bir kaç kez Papalar, İsviçreli askerlerin ihanetine uğramışlardı. Ama yine de
Papalar kendilerini İsviçreli paralı askerlere korutmaktan vazgeçmemişlerdi.
Nedeni de çok ilginçti. İsviçreli paralı askerler ihanet etseler bile Vatikan’ın
hiç bir sırrını açıklamıyorlardı. Vatikan’ı gizemli bir Kilise–Devleti yapan
budur işte. Öğretiye göre “Vatikan’da öğrenilen sırlar öbür dünyada bile
açıklanmaz.” Vatikan’ın sırlarını açıklayanların ve nesiller boyunca ailelerinin
canları ve malları güvenlikte olmaz. Çünkü Vatikan gerçekten de inanılması güç
sırları barındıran, gizli geçitleri, şifreleri ve yeraltı yollarıyla tam
anlamıyla “esrarengiz” sayılan bir yerdir ve bu şöhretini de yüzlerce yıldır
sadece kendisine sakladığı sırlarının başkalarınca öğrenilebilmesini önleyerek
edinmiştir.
· NÜFUS: Vatikan,
kendi pasaportu, kendi devlet kuruluşları ve bürokratları olan bir devlettir.
Nedir ki, bu devleti diğer devletlerden ayıran temel farklılıklar vardır.
Bunları kısaca sayalım.Vatikan Devleti’nin gece yerleşik nüfusu 600 kişidir. Bu
sayı sürekli konuk sayılan kişilerle birlikte 1014 olur. Gündüz nüfusu ise
3599’a yükselir. Bunlar Vatikan’da görev yapan işçiler ve diğer
memurlardır.
· PASAPORT:Vatikan
Pasaportu bizzat Papa tarafından verilir. Bu pasaport geçicidir. Vatikan
istediği zaman tek taraflı olarak iptal edebilir ya da hiç vermemiş gibi
kayıtlardan çıkartabilir. Pasaportun özelliği hiç bir ırk ya da milliyet
gözetilmeden verilebiliyor olmasıdır. Ne var ki tek koşulu, pasaport alacak
şahsın Katolik Kilisesi’ne kayıtlı dindar olarak tanınmış bir Katolik
olmasıdır.
· DEVLET
VE PAPALIK MAKAMI:
Çoğunlukla devlet olarak bilinen Vatikan ile “Papalık
Makamı” bir ve aynı (özdeş) sanılmaktadır. Bu eksik bilgilenmedir. Papa,
Katoliklerin başı olarak yeryüzündeki tüm Katoliklerin “Kutsal Pederi”dir, ama
sadece ve sadece Vatikan Devleti’nin Devlet Başkanı’dır. Tüm Katolikler’in
“Devlet Başkanı” değildir. Bu görevinde Papa’nın bir Başbakanı, bir Senatosu ve
Bakanları vardır. Bunlar da siyasi yaptırımları itibariyle sadece Vatikan’la
tanımlı ve sınırlıdırlar. Ancak, dinsel yaptırımları itibariyle tüm Katolikleri
bağlarlar.
“Devlet içinde devlet” sözü buradan geliyor demek...
(anonim)
Saint Pietro (=St Peter) Meydanı’nın havadan görüntüsü
Gezi notlarımıza gelince;
Hristiyanlık dinin katolik mezhebinin yönetim merkezi olan
Vatikan’da bulunan St. Peter Bazilika’sı turistlerin akınına uğrayan bir cazibe
merkezi konumunda.
St. Peter Bazilikası: Roma’daki en
büyük 4 bazilikadan ikincisi ve Vatikan’daki en göze çarpan bina. Kubbesi ile
Roma’nın siluetindeki en önemli parçalardan biri olmuş. 60.000 kişilik
kapasitesi ile Hristiyanlığın en büyük kilisesi konumunda.
